Clupeiformes Clupeidae

Sprattus sprattus

Clupeidae familyasından olan çaça balıkları ılıman ve az soğuk olan denizlerde yaşarlar. Orta ve üst sularda büyük sürüler halinde dolaşıp zaman zaman dibe yakın gezerler. Denizlerimizde bulunan türünün bilimsel adı Sprattus sprattus'tur. Çaçaların ortalama boyları 7-8 santim olmasına rağmen Kuzey Batı Karadeniz'de 12-13 santime ulaşanlarına rastlanır.

Balık Türü : Levrek
Familya : Serranidae
Latincesi : Dicentrarchus labrax
İngilizcesi : Sea bass
Yaygın Kullanım : İspendek (Yavru levrek)

Vücut füze şeklinde olup, yan çizgide 65-80 adet pul bulunur, omur sayısı 12-13 adettir. Solungaç kapağı üzerinde dikenimsi çıkıntı bulunur. Renk üstte koyu gri esmer, altta beyazdır. Vücut pullarla kaplıdır.

Balık Türü : Kolyoz
Familya : Scombridae
Latincesi : Scomber japonicus
İngilizcesi : Chub mackerel
Yaygın Kullanım : Kolyos

Vücut uzun, yuvarlak, füze şeklindedir. Başın üzeri açık olduğundan beyin gözükür. Sırtı mavi renkte enine dalgalı hatlı, karına doğru ise gümüşi sarıdır. Sayısız miktarda benekler vardır. Birinci sırt yüzgecinin daha dik bir üçgen şeklinde, kuyruk yüzgecinin ucunun daha sivri ve hava kesesi olmayışı ile uskumrudan ayırt edilirler.

Balık Türü : Palamut
Familya : Scombridae
Latincesi : Sarda sarda
İngilizcesi : Atlantic bonito, Pelamid
Yaygın Kullanım : Torik, Altıparmak, Peçuta

Uskumru torik ve orkinosu içeren bir familyadandır. Sürüler halinde yaşayan pulsuz siyah etli bir göçmen balıktır. Sırtı çizgili karnı gümüş rengindedir.

Uzunluğu 1 metreye kadar varır. Bu familyanın çeşitleri bütün denizlerimizde görülmekle birlikte en lezzetlileri karadeniz ve marmarada avlanılan tipleridir. Karadeniz ve marmara palamutunda baştan kuyruğa doğru muntazam çizgiler halinde giden dördü koyu üçü açık menevişli 7 adet band bulunur. Egede yaşayan tombik benekli orkinos ve yazılı orkinos isimleri alan yakın akrabasında ise sırttan karına doğru dalgalar halinde yine en az 16 adet alacalı bant ile karın civarında en az üç adet siyah benek bulunur.

Yurdumuzda avlanan başlıca deniz balıklarının özellikleri ve pişirme şekilleri :

HAMSİ : Karadeniz ve Marmara’da avlanan,çok yenen küçük,lezzetli,pulsuz bir balıktır.Buğulaması,tavası yapılır,yağda kızartılır.Kış aylarında özellikle Aralıkta en lezzetlidir.Tuzlanmış,dondurulmuş ve konserve olarak da tüketilir.Unu ve yağı sanayide değerlendirilir.

İSTAVRİT : Eti lezzetli,pullu balıktır.Her mevsimde avlanır.Fakat Mayıs – Ağustos aylarında yumurtladığından lzeetli değildir.Büyüklerine karagöz istavriti denir.Genellikle tavası yapılır.Donmuş,tuzlanmış,yağ içinde konserve edilmiş ve tütsülenmiş olarak da değerlendirilir.

Aylara göre tüketimi önerilen balıklar:

OCAK :Uskumru,lüfer,palamut,istavrit,kepal,hamsi,çinekop,mezgit,tekir balığı

ŞUBAT :Kalkan balığı ile başlar,Mayısın sonuna kadar devam eder..Tekir balığı,uskumru,palamıt ve lüferin yağı azalmaya başlar..

MART :Kepal,levrek,kalkanın en lzeetli zamanıdır..Lüfer,palamut yağını kaybettiği için sadece tava ve pilakisi yapılabilir..Midye alınabilir..

NİSAN :Mercan,levrek,kılıç,kırlangıç bollaşmaya başlar..Kılıç;Ağustos ve Kasım aylarındaki kadar lezzetli değildir..

MAYIS :Levrek,barbunya,dil balığı,tekir,kılıç,kırlangıç,istavrit;yenecek çeşitlerdendir..